ช้างไทย

ช้างไทย

ช้างไทย ช้างเป็นสัตว์คู่บ้านคู่เมืองชนชาติไทยมาแต่อดีต 

ช้างไทย ช้างเป็นสัตว์คู่บ้านคู่เมือง ชนชาติไทยมาแต่อดีต ครั้งหนึ่งประเทศสยาม เคยใช้ “ช้างเผือก” เป็นสัญลักษณ์ประจำชาติ ช้างมีบทบาทสำคัญ ในการสร้างชาติ ตามประวัติการทำ ยุทธหัตถี จึงเป็นสัตว์ที่เกี่ยวข้องกับ สถาบันพระมหากษัตริย์ และประชาชนทั่วไป เพื่อให้คนไทยทุกคน ตระหนักถึงความสำคัญ ของช้างจึงมีประกาศ ในพระราชกิจจานุเบกษา กำหนด “วันช้างไทย” ขึ้นในวันที่ 13 มีนาคมของทุกปี PG SLOT

ช้างเป็นสัตว์คู่บารมีของ พระมหากษัตริย์ไทย ช้างเป็นสัตว์ที่ดำรงอยู่ คู่กับประเทศไทยมา เป็นเวลานาน ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ สยามประเทศ เคยใช้ธงชาติเป็น รูปช้างเผือก ชาวไทยเชื่อกันว่าช้างเผือกเป็นสัตว์คู่บารมี ของพระมหากษัตริย์ ช้างเผือกจึงได้รับการยกย่อง เสมือนเจ้านายชั้นเจ้าฟ้า

ช้าง เป็นผู้ปกป้องเอกราช แห่งชาติไทย ประวัติศาสตร์ชาติไทยได้จารึก ไว้ว่าช้างได้เข้ามามีส่วน ในการปกป้องเอกราช และความเป็นชาติ ให้แก่ชาวไทยหลายยุค หลายสมัย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในสมัยพระบาทสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ได้ทำยุทธหัตถี จึงทรงประกาศเอกราช และความเป็นชาติ ซึ่งช้างทรงในสมเด็จพระนเรศวรนับว่าเป็นช้างไทยที่ได้รับเกียรติอันสูงสุด โดยได้รับพระราชทานยศให้เป็นถึง “เจ้าพระยาปราบหงสาวดี”

ช้างใช้ในพระราชพิธีสำคัญต่างๆ


การสร้างสรรค์วัฒนธรรมที่ดีงามของชาติไทยในอดีตกาลนั้นล้วนแต่ได้ช้างเข้ามามีส่วนร่วมอยู่ด้วยทั้งสิ้น เมื่อประมาณ 200 กว่าปีที่ผ่านมา ก็ได้ช้างเข้ามาเป็นแรงงานสำคัญอีกเช่นกัน เมื่อแรกเริ่ม การตั้งกรุงรัตนโกสินทร์นั้น ช้างคือ พาหนะสำคัญ ที่อัญเชิญพระพุทธมณีรัตนปฏิมากรแก้วมรกตมาสถิตย์ ณ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม PG SLOT

นอกจากนี้ ในงานพระราชพิธีต่างๆ อาทิ พระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา งานพระราชพิธีฉัตรมงคล หรือในงานพระราชทาน งานเลี้ยงเพื่อเป็นเกียรติ แก่พระราชอาคันตุกะ หรือประมุขของต่างประเทศที่ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท จะต้องนำช้างเผือก แต่งเครื่องคชาภรณ์ ไปยืนที่แท่นเกยช้างด้านตะวันตก ของพระที่นั่งดุสิตาภิรมย์ ในพระบรมมหาราชวัง เพื่อประกอบพระเกียรติยศ

ช้างไทย สร้างความสัมพันธ์ไมต รีระหว่างประเทศ ในสมัยรัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสสิงคโปร์ และเบตาเวีย (จาการ์ตา) ประเทศอินโดนีเซีย ได้พระราชทานช้างสำริด ให้แก่ทั้ง 2 ประเทศนี้ เพื่อสร้างสัมพันธ์ไมตรี กับประเทศไทย

ช้างใช้เป็นพาหนะ ในการคมนาคม ในยุคสมัยที่ การคมนาคมยังไม่เจริญ เทียบเท่ากับในปัจจุบัน มนุษย์ยังไม่ได้ มีการพัฒนาเครื่องจักรต่างๆ สำหรับนำมาใช้ เป็นเครื่องทุ่นแรง เพื่อการขนส่งของ ช้างจึงเป็นพาหนะที่ดีและมีประสิทธิภาพที่สุดสำหรับมนุษย์ เนื่องจากช้าง เป็นสัตว์ที่มีขนาดใหญ่ มีความเฉลียวฉลาด และมีพละกำลังมหาศาล ช้างจึงสามารถ ขนส่งสิ่งต่างๆ ที่มีอยู่ในปริมาณมากได้เป็นอย่างดี

ที่มาของวันช้างไทย

วันช้างไทย เกิดจากการริเริ่มของ คณะอนุกรรมการประสานงาน การอนุรักษ์ช้างไทย ซึ่งเป็นหน่วยงานประสานงาน องค์การภาครัฐและเอกชนที่ทำงาน เกี่ยวกับการอนุรักษ์ช้างไทย คณะกรรมการเอกลักษณ์ ของชาติ สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี เนื่องจากเล็งเห็นว่าหากมีการ สถาปนาวันช้างไทยขึ้น ก็จะช่วยให้ประชาชนคนไทย หันมาสนใจช้าง รักช้าง หวงแหนช้าง ตลอดจน ให้ความสำคัญต่อการให้ความช่วยเหลือ อนุรักษ์ช้างมากขึ้นด้วย PG SLOT

คณะอนุกรรมการฯ จึงได้พิจารณา หาวันที่เหมาะสม ซึ่งครั้งแรกได้พิจารณา เอาวันที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ทำยุทธหัตถี มีชัยชนะเหนือพระมหาอุปราชา แต่วันดังกล่าว ถูกใช้เป็นวันกองทัพไทยไปแล้ว จึงได้พิจารณาวันอื่น และเห็นว่าวันที่ 13 มีนาคม ซึ่งเป็นวันที่คณะกรรมการ คัดเลือกสัตว์ประจำชาติ มีมติให้ช้างเผือก เป็นสัญลักษณ์ของประเทศไทย นั้นมีความเหมาะสม จึงได้นำเสนอมติตามลำดับขั้นเข้าสู่คณะรัฐมนตรี โดยได้รับการสนับสนุน จากกระทรวงเกษตร และสหกรณ์อีกทางหนึ่ง ซึ่งคณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อ วันที่ 26 พฤษภาคม 2541 เห็นชอบให้ วันที่ 13 มีนาคม เป็นวันช้างไทย และได้ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี ลงในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม 2541

ผลจากการ ที่ประเทศไทย มีวันช้างไทยเกิดขึ้น นับเป็นการยกย่องให้เกียรติว่า ช้างเป็นสัตว์ที่มีความสำคัญอีกครั้ง นอกเหนือจากเกียรติที่ช้าง เคยได้รับในอดีต ไม่ว่าจะเป็นช้างเผือก ในธงชาติ หรือช้างเผือก ที่เป็นสัญลักษณ์ของประเทศ หรือสัตว์คู่พระบารมีของพระมหากษัตริย์

ช้างไทย
ช้างไทย
ช้างไทย

ช้างไทยในสงครามประวัติศาสตร์


ในสมัยโบราณ มีการใช้ช้าง ในการทำสงคราม ซึ่งถือว่าช้างนั้นเป็นกำลังสำคัญ ในการสู้ศึกเพื่อเอกราชของไทย เลยก็ว่าได้ การใช้ช้างในการทำสงครามนั้น ได้มีการกล่าววิธีการต่อสู้เอาไว้ว่า พระเจ้าแผ่นดินหรือแม่ทัพ ก็จะใช้อาวุธของ้าวต่อสู้กันบนหลังช้าง ส่วนช้างที่ใช้ต่อสู้นั้น ก็จะต่อสู้กับช้างของศัตรู ช้างผู้ใดที่มีกำลังมาก และสามารถสู้งัดช้างของศัตรู ก็จะเป็นฝ่ายได้เปรียบ เพราะจะทำให้แม่ทัพนั้นสามารถใช้ของ้าว ฟันคู่ต่อสู้ได้อย่างสะดวก และได้ชัยชนะ ซึ่งการรับชัยชนะนั้น จะต้องขึ้นอยู่กับความเข้มแข็ง ของช้างและแม่ทัพด้วย ช้างศึกในสมัยโบราณนั้น มีมากมายหลายรัชสมัย โดยเริ่มจากสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี เมื่อครั้งสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ในสมัยนี้พระองค์ได้รับช้างเผือก มาตัวหนึ่งซึ่งถือเป็นช้างเผือกแรก ของกรุงศรีอยุธยา เลยก็ว่าได้ PG SLOT

จนพระองค์ได้รับพระราชสมัญญา อีกพระนามหนึ่งว่า พระเจ้าช้างเผือก และในสมัยพระมหาจักรพรรดิ ทรงใช้ช้างต่อสู้กับกองทัพของพม่า และได้เกิดตำนานพระศรีสุริโยทัยขึ้น นอกจากนี้ยังมีการรบบนหลังช้าง ที่สำคัญกับคนไทยมากที่สุด ซึ่งถือเป็นการกู้เอกราชให้กับประเทศไทย เลยก็ว่าได้นั่นคือ ในสมัยสมเด็จ พระนเรศวรมหาราช ซึ่งเป็นการรบระหว่าง สมเด็จพระนเรศวรมหาราช กับพระมหาอุปราชาแห่งกรุงหงสาวดี โดยช้างที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ทรงใช้ในการทำศึกครั้งนี้ คือเจ้าพระยาไชยานุภาพ และเมื่อได้รับชัยชนะก็ได้สมญานามว่า เจ้าพระยาปราบหงสา ส่วนช้างที่พระสมเด็จพระเอกาทศรถ ผู้น้องทรงช้างนามว่า เจ้าพระยาปราบไตรจักร และต่อมาในสมัยกรุงธนบุรี เมื่อครั้งที่ประชาชนเกิดความแตกแยก ข้าศึกเข้าโจมตี พระบาทสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงเป็นกำลังรวบรวมชาติไทย ให้เป็นปึกแผ่นโดยทรงใช้ช้าง ในการรบด้วยเช่นกัน

ประเทศไทยเป็นชาติหนึ่งที่มีประเพณีที่ถือปฏิบัติมาตั้งแต่สมัยโบราณกาลซึ่งในประเพณีเหล่านี้ก็เกิดจากความเชื่อความศรัทธาในสิ่งศักดิ์สิทธิ์ โดยในประเพณี หรือ พระราชพิธีต่างๆนี้ก็ได้มีการนำช้างเข้ามาประกอบพิธีเพื่อเป็นมิ่งมงคล ในประเพณีของไทยแต่เดิมช้างเผือกเป็นช้างที่สำคัญในงานพระราชพิธี ซึ่งพระราชพิธีเหล่านี้ได้แก่ งานพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา และงานพระราชพิธีฉัตรมงคล การนำช้างเผือกขึ้นยืนที่แท่นเกยช้างด้านตะวันตกพระที่นั่งดุสิตาภิรมย์ในพระบรมมหาราชวังเพื่อประกอบ เกียรติยศจะต้องแต่งเครื่องคชาภรณ์ในรัชกาลที่ 3 ได้มีการปรากฏถึงการนำช้างพระที่นั่งยืนแท่นในการรับแขกเมืองไว้ในพระราชพงศาวดารดาวกรุงรัตนโกสินทร์ PG SLOT

ทั้งนี้ในรัชกาลที่ 4 ที่กล่าวถึงในพระราชพิธีบวรราชาภิเษก พระบาทสมเด็จฯพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงช้างพระที่นั่งชื่อเจ้าพระยาไชยานุภาพพร้อมกันนี้ยังมีปรากฏในพระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์รัชกาลที่ 5 กล่าวถึงการนำพระวิมลรัตนกิริณีช้างเผือกในรัชกาลที่ 4 แต่งด้วยเครื่องคชาภรณ์ออกยืนแท่นพร้อมกับพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จไปในพระราชพิธีพิรุณศาสตร์ ซึ่งเป็นพระราชพิธีที่เกี่ยวกับการขอความสมบูรณ์ให้กับต้นข้าวพืชพันธุ์ของประชาชนเมื่อเกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติ ช้างที่นำมาใช้งานในพระราชพิธีเช่นนี้จะต้องมีการสมโภชขึ้นระวางช้างสำคัญก่อนซึ่งพระราชพิธีนี้แบ่งออกเป็น 2 ภร คือพิธีสมโภชขึ้นระวางพระราชทานนามช้าง งานสมโภชช้างนั้นจะจัดเป็นเวลาเท่าไหร่ ก็แล้วแต่ความเหมาะสมในแต่ละสมัยซึ่งในรัชกาลที่ 9 มีงาน 2 วัน

ช้างไทยในจิตรกรรมทางพระพุทธศาสนา
จิตรกรรมภาพวาดของไทยที่ปรากฏในทุกสถานที่ที่สำคัญของเมืองไทยส่วนใหญ่จะเกี่ยวข้องกับศาสนาความเชื่อที่ผู้คนในแต่ละพื้นที่มี งานจิตรกรรมส่วนใหญ่มีความเกี่ยวข้องกับศาสนาโดยเฉพาะในประเทศไทยที่มีการนับถือพุทธศาสนาเป็นส่วนใหญ่ เริ่มจากเรื่องราวของพระนางสิริมหามายาสุบินนิมิตเห็นพระเศวตกุญชร ซึ่งเป็นช้างเผือกขาวในเรื่องนี้ก็ได้มีการทำจิตรกรรมฝาผนังเกิดขึ้นและในประเทศไทยได้ปรากฏอยู่ตามโบราณสถานที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนาอาทิเช่นในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ในอาคารพิพิธภัณฑ์บ้านจันเสน จังหวัดนครสวรรค์ ที่หอสมุดแห่งชาติ นอกจากนี้ยังมีเรื่องราวเหตุการณ์ของช้างชื่อนาฬาคิรี ช้างคิรีเมขล์ ช้างปาลิไลยะ

ช้างนาฬาคิรีเป็นช้างที่มีรูปสูงใหญ่ วิ่งเร็ว ดุร้าย เป็นช้างที่พระเทวทัตใช้เป็นเครื่องมือในการทำร้ายพระพุทธเจ้าแต่เมื่อนาฬาคิรีมาเข้าใกล้พระพุทธเจ้าเพื่อทำร้ายแต่กลับกลายเป็นว่าพระพุทธเจ้าทรงแผ่เมตตาจนนาฬาคิรีสงบจิตรกรรมในเรื่องนี้ได้มีที่จิตรกรรมฝาผนังวัดเกาะ จังหวัดเพชรบุรี จิตรกรรมฝาผนังที่พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพมหานคร ในอาคารพิพิธภัณฑ์บ้านจันเสน นครสวรรค์ PG SLOT
จิตรกรรมฝาผนังในอาคารพิพิธภัณฑ์บ้านจันเสน นครสวรรค์ แสดงภาพพระพุทธเจ้าทรมานช้างนาฬาคีรี

ข้อมูลอัพเดทล่าสุด : 11 มิถุนายน 2021 (ล่าสุดปี 2020)